headphonevsspeaker

تفاوت هدفون و اسپیکر مانیتورینگ

براي همه ما پيش می آید كه در شرایطی به جاي بلندگو، از هدفون به عنوان ابزار شنود صوتي (Monitoring) استفاده کنیم. دلايلي متفاوت ممكن است سبب اين ترجيح باشند. هدفون امكان استفاده شخصي (بدون ايجاد مزاحمت صوتی براي ديگران) را فراهم مي كند، پاسخ صوتي بلندگو ها تحت تاثير اتاقي كه در آن قرار گرفته باشند مي باشد. در صورتي كه هدفون مستقل از اکوستیک اتاق است. یک هدفون استاندارد و دقیق قابل حمل را ميتوان به عنوان مرجع صوتي (هنگامي كه به بلندگو هاي ديگران اعتمادي نيست و يا اصلا امكان استفاده از بلندگو وجود ندارد) به کار برد. بهاي هدفون با كيفيت عالي بسيار كمتر از يك جفت بلندگوي با كيفيت مشابه است و در مواردي كه اتاق ضبط و فرمان يكي است استفاده از بلندگو وقتي كه ميكروفون روشن باشد غير ممكن خواهد بود اما در همین شرایط هدفونهای پشت بسته استودیو قابل استفاده هستند. اكنون پرسش اين است كه آيا ميتوان از هدفون به جاي بلندگو استفاده كرد؟

در واقع رفتار صوتي هدفون با بلندگو تفاوت زيادي دارد و از آنجايي كه بخش بسيار بيشتر موسيقي ضبط شده، براي پخش توسط بلندگو تنظيم شده است استفاده از هدفون پاسخ متفاوتي را به دنبال خواهد داشت، البته این نکته را نیز نباید فراموش کرد که عده کثیری از افراد امروزه از هدفون استفاده می کنند.

اسپیکر مانیتورهای حرفه ای استریو معمولا دارای 2 یا 3 درایو می باشند . درایو کوچکتر توئیتر نام دارد و مسئول پخش فرکانسهای بالاتر است. درایو میانی فرکانس های Mid و درایو بزرگتر (ووفر) فرکانس های بپ را پخش می کنند . سیستمی به نام Crossover مسئولیت تفکیک این فرکانس ها را به عهده دارد که در اسپیکر مانیتورهای امروزی از کراس اور اکتیو استفاده می شود و تفکیک پذیری دقیقی دارند، اما در هدفون مانیتورهای استریو معمولا تمامی فرکانس های یک صوت توسط یک درایو پخش می شود.

در يك سيستم مونیتورینگ استريویی دو بلندگويي ، اصوات از بلندگوهاي مقابل به هر دو گوش ميرسند (البته با نسبت هاي متفاوت) گوش دور تر اصوات را از بلندگوي سمت مقابل با دامنه كمتر و تاخير زماني بيشتر دريافت مي كند. همانطور که می دانید در سیستم مانیتورینگ استريو، بايد بلندگو ها درست در مقابل صورت شنونده و  با فاصله يكساني از هم قرار بگيرد يعني اينكه هم از نظر ارتفاع و هم از نظر فاصله با گوش های شنوده و فاصله شان با هم در نقطه يكسان قرار گرفته باشند. در اين حالت به عنوان مثال گوش سمت چپ صداي بلندگويي كه در سمت چپ (روبروي آن) قرار دارد را سريعتر دريافت مي كند و گوش سمت راست صداي بلندگويي كه در سمت راست قرار دارد را سريعتر دريافت مي كند و همچنين صداي بلندگوي سمت راست ديرتر به گوش چپ و بلندگوي سمت چپ ديرتر به گوش راست ميرسد همچنين بازتاب اصوات توسط ديوار ها، كف و سقف اتاق نيز همراه با اصوات اصلي به گوش مي رسند. ديگر آنكه گوش دورتر در پشت سايه آكوستيكي سر قرار مي گيرد و اصوات زيرتر بيشتر تحت تاثير اين سايه آكوستيكي هستند. در نتيجه پاسخ فركانسي دو گوش متفاوت خواهد بود. بدين ترتيب گوش هاي ما از تحليل نسبت به دامنه ها و تاخير زماني و تغيير فاز اصوات و تغيير فركانسي، مي توانند موقعيت منابع صوتي (چپ و راست ، جلو و عقب و بالا و پايين) را در فضاي سه بعدي مجسم كنند. در صورتي كه در مورد هدفون، هر گوش فقط توسط يك گوشي تغذيه مي شود و بنابراين در عمل فقط اختلاف دامنه بين دو گوش مي تواند موقعيت را مشخص كند و اختلاف فاز و پاسخ فركانسي بين دو گوش و بازتاب هاي اتاق حذف خواهند شد. موقعيت فقط بين دو گوش روي يك خط راست در وسط سر از چپ به راست و بلعكس احساس مي شود و موقعيت هاي جلو و عقب قابل تشخيص نخواهند بود موقعيت هاي چپ و راست هم مانند بلندگو نبوده و بزرگنمايي مي شوند يعني اصوات نسبت به بلندگو بيشتر متمايل به طرفين احساس مي گردند.

تفاوت ديگر بين هدفون و بلندگو در تحليل اصوات در مغز است. در بلندگو چون هر دو گوش منبع صوت را مي شنوند مغز اطلاعات مربوط به هر دو گوش را با هم پردازش كرده و نوعي اثر هم پوشاني خاص به نام Stereo Masking توسط مغز اعمال مي شود. در صورتي كه در هدفون، مغز اطلاعات هر گوش را به طور مجزا تحليل مي كند و اثر هم پوشاني متفاوت خواهد بود در نتيجه بعضي از جزييات در صدا كه توسط بلندگو ها شنيده نمي شوند در هدفون بزرگنماي مي گردند. در مورد اصوات بم نيز وضع متفاوت است . اصوات بم نه فقط توسط پرده گوش بلكه توسط استخوان ها و بدن نيز احساس مي شوند و بلندگو ها مي توانند تمامي سطح بدن را به ارتعاش در بياورند در حاليكه هدفون ها فقط روي پرده گوش و كمي هم بر استخوان هاي جمجمه تاثیر می گذارند، بنابراين پاسخ فركانس بم هدفون با بلندگو متفاوت مي باشد.

از آنجاييكه هدفون ها معمولا واپيچش دامنه كمتري نسبت به بلندگو ها دارند جزييات فركانسهاي مياني در هدفون ها بهتر از بلندگو هاي معمولي شنيده خواهد شد. دراين صورت ميكسي كه توسط هدفون تراز شده، ممكن است هنگام پخش توسط بلندگو فاقد جزييات فركانس هاي مياني شنيده شود. همچنين برابر سازي (Equalization) و تنظيم مقدار واكنش (Reverb) و افكت هاي شبيه ساز محيطي توسط هدفون ممكن است به نتايج نامناسب براي پخش توسط بلندگو منجر گردد. واپيچش فاز نيز با هدفون بسيار بهتر از بلندگو قابل تشخيص است زيرا بازتاب هاي صدا در اطاق كه باعث عدم وضوح پاسخ حوزه زماني در بلنگو ها و در نتيجه عدم وضوح رفتاري فازي مي شود در شنود با هدفون وجود ندارد.

برابر سازي (Equalization) در بلندگو ها و هدفون ها ممكن است با هم متفاوت باشد. پاسخ فركانسي هر منبع صدا در فضاي باز (Free-Field) با فضاي بسته (diffuse- Field) متفاوت است زيرا صرفنظر از تشكيل امواج ايستاده ، صداي توليد شده در فضاي بسته حاصل مجموع صداي اصلي و بازتاب هاي متوالي از سطوح اتاق است كه در اثر طي مسافت بسيار بيشتر به صداي اصلي در شرايط نا مساعد از نظر آكوستيك اتاق در شنود دقيق مشكل ساز مي شوند. ( اين بازتاب ها بار ها و بارها طول اتاق را طي مي كنند)

بنا به دلايل مذكور ، شنود با هدفون نسبت به بلندگو كاملا متفاوت است و هدفون در موارد حساس و دقيق به عنوان مرجع صوتي براي ضبط و ميكس صدا و موسيقي و ارزيابي صوتي ، بايد به عنوان ابزار كمكي و نه اصلي مورد استفاده قرار گيرد مگر آنكه هدف، توليد صدا براي شنود با هدفون باشد. در هر صورت همواره استفاده از هدفون هاي با كيفيت عالي و در دامنه صوتی ایمن بشدت توصيه مي شود.

—————————–

مطالب مرتبط: