ملوترون چیست؟(Mellotron)

Samplerدستگاهي است الکترونيکي که مي تواند صداهاي مختلف را ضبط کرده، ذخيره کند و سپس با توجه به نياز آهنگساز آنها را در رنجهاي مختلف فرکانسي پخش نمايد. ملوترون سازي بود که در اوايل دهه 60 ساخته شد و پايه گذار دستگاههاي ديجيتال پيشرفته امروزي است که ما آنها را بنام Sampler مي شناسيم.
اولين گونه اين دستگاه که در جهان ساخته شد درواقع دستگاهي شبيه به ارگ هاي بزرگ امروزي بود که ملوترون (Mellotron) نام داشت. ملوترون از معدود دستگاه هاي الکترونيکي بسيار مفيدي و تاثير گذار در صنعت موسيقي الکترونيک بود که ساخته شد و در دهه هاي 60 و 70 گروههايي بسياري مانند Genesis، Yes، Moody Blues، King Crimson و … از آن بيشترين بهره را بردند.

روش کار اين دستگاه بر پايه وجود تعداد زيادي نوار ضبط مغناطيسي (براي هر کليد کيبرد) که هر يک توانايي ضبط حدود 8 ثانيه اطلاعات صوتي را داشتند، بود. با فشار دادن کلاويه کيبرد، امکان پخش حلقه وار محتويات هر نوار مغناطيسي مهيا مي گشت. مدل هاي مختلف ملوترون توانايي اجراي صداهايي مانند سازهاي زهي، فلوت و باس را در آن واحد داشتند.

گراهام باند (Graham Bond) خوانند و نوازنده کيبرد سبک راک انگليسي، اولين کسي بود که از اين دستگاه در کارهاي خود استفاده کرد.

اولين ملوترون

اواخر دهه 50 بود و بيل فرنسن (Bill Fransen) ساکن کاليفرنيا، کاري نداشت جز پاک کردن پنجره منازل مردم. روزي هنگامي که در حال پاک کردن پنجره منزل يکي از مشتري هاي خود بود متوجه صداهاي عجيب و غريبي شد که از گاراژ منزل بيرون مي آمد.

آنجا منزل هري چمبرلين (Harry Chamberlin) مخترع سازي بود که براي هر کليد آن يک حلقه باز از نوار هاي مغناطيسي وجود داشت که با هر بار زدن کليد و رها کردن کليد، نوار به ابتدا باز مي گشت. او اين اختراع خود را در سال 1949 به ثبت رسانده بود. هر چند کار او در نوع خود بي نظير بود اما موسيقيدانان نمي توانستند از آن استفاده کنند چرا که براي اجراي نت هاي بلند، با آن مشکل داشتند. وي نام Chamberlin را براي اين ساز انتخاب کرده بود.

مشکل مطرح شده و کيفيت بد صداي خروجي که غالبآ توام با نويز و هوم زياد بود از يک طرف و ناتواني فروشنده اي که چمبرلين براي محصول خود انتخاب کرده بود از طرف ديگر باعث شده بود تا اين اختراع نتواند آنگونه که بايد جايي در بازار براي خود پيدا کند.

بيل فرنسن که شيفته اين ساز شده بود و توانايي هاي بسياري در آن يافته بود، به انگلستان رفت و اقدام به همکاري با کارخانه اي در بيرمنگام براي تغيير طرح اين ساز نمود.

کارخانه متعلق به برادران بردلي (Bradley) بود و Streetly Electronics نام داشت، در اين کارخانه بود که طراحي هاي آنها Mellotron را بوجود آورد. اولين نوع ملوترون داراي دو کيبرد مجزا بود که از نوارهاي از پيش ضبط شده براي پخش استفاده مي کرد.

مشخصات اولين ملوترون

  • در سال 1963 تهيه شد.
  • نام مدل آن MARK I بود.
  • داراي دو کيبرد بود که هريک سي و پنج کلاويه داشتند.
  • قيمت آن در همان زمان بين 2000 تا 4000 پوند بود.
  • بسيار سنگين وزن بود، چيزي حدود 140 کيلوگرم.
  • حدود 55 عدد از اين مدل بيشتر ساخته نشد.

لازم به ذکر است که پس از آن مدلهاي MARK II، FX Console، مدل 300 و 400/400SM ، 400 FX و … نيز به بازار آمد، تا اينکه در سال 1976 اولين نمونه از دستگاه هاي Sampler ديجيتال توسط شرکت Computer Music Melodian ساخته شد.